My Innovation For My Children....

મારો નવતર પ્રયોગ,મારા વિદ્યાર્થીઓ માટે  

v  શીર્ષક  -  જીવ દયા

v  સમસ્યા વર્ણન  - 

                     સાબરકાંઠા જીલ્લાનો ખેડબ્રહ્મા તાલુકોએ સામાજિક,આર્થિક અને શૈક્ષણિક રીતે પછાત છે. જેનો એજ્યુકેશન બેકવર્ડ બ્લોકમાં સમાવેશ થયેલ છે. ખાસ કરીને ઊંડાણની શાળામાં ભણતા બાળકો રજાના દિવસે કે વેકેશન દરમ્યાન સસલાં,ચકલી,તેતર,કૂતરા જેવા પ્રાણીઓને/પક્ષીઓને હાની પહોચાડતા કે મારી નાખતાં. જેના માટે તેઓ ડગરા(૫થ્થર),તીર-કામઠું,ગોફણનો ઉપયોગ કરતા હતા. શાળામાં મુલ્યશિક્ષણની પ્રવુત્તિઓ તરીકે અક્ષયપાત્ર,પક્ષીપરબ જેવી પ્રવુત્તિઓ ચાલે છે પણ તેના દ્વારા ખાસ ફરક ૫ડયો નહિ. હવે બાળકોમાં પ્રાણીઓ અને પક્ષીઓ પ્રત્યે સહાનુભૂતી,લાગણી,દયા,પ્રેમ જેવા મૂલ્યોનું સંપાદન કે ઘડતર થાય તે હેતુથી આ નવતર પ્રયોગ અમલમાં મૂકેલ છે.

v  રૂપરેખા  - 

                      મૂલ્ય સંપાદન કે ઘડતરએ શિક્ષણનો પ્રાથમિક કે મૂળભૂત હેતુ છે. જેના માટે વિવિધ વિષયના પાઠ્યક્રમમાં સમાવેશ કરેલ વિષયવસ્તુને પ્રસંગ,સંવાદ,નાટક,ચર્ચાનો અનુબંધ કરી શીખવાય છે. સાથે સાથે સહભ્યાસિક પ્રવૃત્તિઓ જેવી કે રામહાટ/રામદુકાન,ખોયા-પાયા,પક્ષીપરબ,અક્ષયપાત્ર કરાવવામાં આવે છે. બાળકોમાં પ્રાણીઓ અને પક્ષીઓ પ્રત્યે દયા,સહાનુભૂતિ કેળવાય તે માટે જય ગુરૂદેવ જીવદયા મંડળ ખેડબ્રહ્માનો સંપર્ક કરી શાળા કક્ષાએ પ્રેરક પ્રવચન,ચર્ચા તથા કીટનું વિતરણ કરવામાં આવ્યું. જેમાં પક્ષીઓ માટે કુત્રિમ માળા, જલપાત્ર, આહારપાત્ર, ચબુતરો, કીડી આહાર આપવામાં આવ્યું. આ સેવાકીય પ્રવૃત્તિના પ્રચાર-પસાર માટે ગામમાંથી વાલીઓ તથા એસ,એમ.સીના સભ્યો હાજર રાખવામાં આવ્યા હતા. જેથી શાળા સમય પછી પણ બાળકોને સતત પ્રેરણા અને પ્રોત્સાહન મળી રહે. આ નવતર પ્રયોગ વરતોલ સી.આર.સીની ભૂતિયા અને બહેડીયા પ્રાથમિક શાળાઓમાં અમલમાં મૂકવામાં આવ્યો છે. બાળકો દ્વારા ફળિયાવાઈઝ અને શાળામાં જુદી જુદી જગ્યાએ આ કીટ(સામગ્રી) મૂકવામાં આવી. બાળકો નિયમિત રીતે માળાઓ સાફ કરે, જલપાત્રમાં પાણી રેડે, મધ્યાહન ભોજનમાં જે ખોરાક વધે તેને આહારપાત્રમાં મૂકતા તથા કીડીયાળા પૂરતા. ગામમાં પણ બાળકોની મદદથી આ કાર્ય નિયમિત કરવામાં આવે. વાલીઓ,શિક્ષકો અને એસ,એમ.સીના સભ્યો દ્વારા સમયાંતરે માર્ગદર્શન અને પ્રોત્સાહન આપતા. શરૂઆતના સમયે પ્રાર્થના સંમેલનમાં પણ દરરોજ જીવદયા અંગે પ્રેરક વાર્તા કે પ્રસંગ કહેવામાં આવતો અને તેને આ પ્રયોગ સાથે જોડવામાં આવતો. આમ બાળકો દ્વારા આ સેવાકીય પ્રવૃત્તિને પરમાર્થની પ્રવૃત્તિ સમજી ઉત્સાહભેર પોતાની ભાવનાઓ અને લાગણીઓનું પ્રગટીકરણ કરતા હું જોઈ રહ્યો  છું.......

v  મૂલ્યાંકન  - 

૧. બાળકોના દૈનિક કાર્યનો અભ્યાસ/નિરિક્ષણ.

૨. શિક્ષકો તથા બાળકો સાથે ચર્ચા/વાર્તાલાપ.

૩. વાલીઓનો અભિપ્રાય.

૪. આપેલ કીટ(સામગ્રી)ની સ્થિતિ.

૫. શાળા કે ગામનું અવલોકન/મુલાકાત.

v  પરિણામ  - 

૧. બાળકો નિયમિત રીતે શાળામાં કે ગામમાં મૂકેલ કીટ(સામગ્રી)ને અપડેટ કરે છે.

૨. પ્રાણીઓ અને પક્ષીઓ પ્રત્યે સહાનુભૂતી,લાગણી,દયા,પ્રેમ કેળવાયેલ છે.

૩. બાળકો ફુરસદ કે રીશેષના સમયનો ઉપયોગ કરે છે.

૪. બાળકો શાળામાં નિયમિત થયા છે/હાજરીનું પ્રમાણ વધેલ છે.

૫. ગ્રામજનો પણ આ સેવાકીય પ્રવૃત્તિમાં જોડાયા છે.

v  હાલની સ્થિતિ - 

                      હાલમાં શાળા અને ગામ કક્ષાએ આ પ્રવૃત્તિ નિયમિત રીતે ચાલે છે. બાળકો દ્વારા નિયમિત રીતે શાળામાં કે ગામમાં મૂકેલ કીટ(સામગ્રી)ને અપડેશન કરવામાં આવે છે. બાળકો પ્રાણીઓ અને પક્ષીઓ માટે ખોરાક એકઠો કરે,પાણી રેડે, કીટની સફાઈ કરે છે. આમ આ પ્રવૃત્તિ બાળકો અને ગ્રામજનોના સહિયારા પ્રયાસથી સફળતાપૂર્વક ચાલી રહી છે......  

Action Research

 lS|IFtDS VeIF;

VeIF;SG]\ GFD o

                       lN,L5S]DFZ VFZP58[,

CMÛM o

                   ;LPVFZP;LP SMP VMl0"G[8Z JZTM,4TFPB[0A|ïF4lHP;FAZSF\9F

XLQF"S o          

   JZTM, ¤:8ZDF\ RF,TL EFQFF SMG"Z 5|J'l¿GM VeIF;P            

VeIF;G]\ 1F[+ o

        JZTM, ¤:8ZGL JZTM,4 D\HL5]ZF4 AC[l0IFv!4 ,L,FJ\8F4 E}lTIF 5|FP XF/FVM

VeIF;GL 5FIFGL DFlCTL o

sVf VUFp YI[, 5|ItG o

                               EFQFFV[ HLJG jIJCFZs5|tIFIGfG]\ VUtIG]\ 38S K[P5|FYlDS XF/FVMDF\ ;F1FZL lJQFIM TZLS[ U]HZFTL4 lCgNL4V\U|HL4;\:S'T H[JL EFQFFVM XLBJJFDF\ VFJ[ K[P AF/SM 5|FYlDS lX1F6 5}6" SZ[ tIF\ ;]WL JF\RTF VG[ ,BTF\ TM XLBL H HFI K[ 56 T[DGFDF\ EFQFF SF{X<IMGM lJSF; TYF RMS;F.GM VEFJ HMJF D/[ K[PH[ DF8[ XF/FVMDF\ ,lG"\U V[gCFg;D[g8 5MU|FD V\TU"T EFQFF SMG"ZGL 5|J'l¿ RF,[ K[P

sAf ;]RGM o

                  5|:T]T VeIF;YL AF/SMDF\ lJlJW EFQFF SF{X<I sVY"U|C64 VlEjIlST4 TFlS"S lR\TG4 ;H"GFtDSTF4 XaNE\0M/4 jIJCFlZS p5IMHGf GM lJSF; YFIP NZ[S EFQFF 5|tI[ VFNZ VG[ VFtDLITF S[/JFIP XF/F S1FFV[ AF/SMGL BMH sDiscovryf4 5C[, sIntiativef VG[ lH7F;F sCuriosityf J'l¿G[ 5MQF6 D/L ZC[X[P

sSf VeIF;G]\ :J~5 o

              EFQFF SMG"ZGL 5|J'l¿ DF+ V[S SFI"S|D G AGL ZC[ TYF EFQFFGL VF ;D:IF N}Z SZJF RL,FRF,] sDead Woodf 5wWlT S[ U'CSFI"GL J[9YL N}Z Y.4 EFQFF SF{X<IMGM ZRGFtDS lJSF; VG[ RMS;F. DF8[ 5|:T]T VeIF; CFY WZ[, K[P

C[T] o

            XF/FDF\ RF,TL EFQFF SMG"Z 5|J'l¿ äFZF EFQFF SF{X<IGM lJSF; RSF;JMP

5|IMUGL ~5Z[BF o

•   EFQFFSMG"ZGL 5|J'l¿VMGL IFNL T{IFZ SZLP
•   RSF;6L DF8[ VJ,MSG5+ T{IFZ SZJFDF\ VFjI]\P
•   l0;[dAZ DF;GF 5}J" VJ,MSG SZJFDF\ VFjI]\P
•   HFgI]VFZL DF;DF\ lX1FSM ;FY[ H}Y RRF"4 5|`GM¿ZL4 0[DM:8=[XG SZJFDF\ VFjI]\P
•   O[A|]VFZL DF;GF p¿Z VJ,MSG SZJFDF\ VFjI]\P

TFZ6M o

• EFQFF SMG"Z 5|J'l¿ V\U[ HFU'lT HMJF D/[, K[P
•   lX1FSMG[ jIlSTUT ZLT[ ;DHFJFDF\ VFJ[ TM  5|lTEF lJSF; 5|J'lTDF\ ;]WFZM ,FJL XSFIP
•   5|:T]T VeIF;YL  A[ DF;DF\ VF8,]\ ;FZ]\ 5lZ6FD D/[ TM JW] VeIF;YL VgI 5|J'l¿VM lJS;FJL XSFIP
•   5|:T]T VeIF; CH] JW] 5|J'l¿VM 5;\N SZL VFU/ RF,] ZFBL XSFIP

5lZ6FD o

                                      5}J" VJ,MSG ;DI[ #&P&* @ XF/FVM H EFQFF SMG"ZGL 5|J'l¿ RMÞ; C[T]YL SZFJTL CTLP T[ p¿Z VJ,MSG ;DI[ (_P__ @ XF/FVM EFQFF SMG"ZGL 5|J'l¿ RMÞ; C[T]YL SZ[ K[P ;Z[ZFX $#P##  @  ;]WFZM HMJF D/[, K[P

Eco Club Planing...

.SM S,A

 V\TU"T

XF/FSLI 5|J'lTVMG]\ DF;JFZ VFIMHG

S|D	DF;G]\ GFD	5|J'lTVMGL  lJUT
!	H}G	vU|FDqXF/F ;OF.q51FLVM DF8[ 5F6LGF S]\0F T{IFZ SZL D}SFJJFP v:J:Y HDLG T{IFZ SZJLqJ'1FF ZM56 SZJF DF8[GF BF0F T{IFZ SZJF vlJ`J 5IF"JZ6 lNGGL pHJ6L SZJL
Z	H],F.	vJ'1FFZM56 SFI"  VG[ J'1FMG]\ HTG SZJ]\   v  SLRG UF0"G T{IFZ SZJM  v Z( H],F. lJ`J 5|S'lT ;\Z1F6 lNGGL pHJ6L SZJL
#	VMUQ8	vJZ;FNL 5F6LGM ;\U|C SZJMs;\HMUM VFWLG O[ZOFZ DFgI f vV[MQFW AFU T{IFZ SZJM vJG EMHG VG[ JGGL V[MQFWLI JG:5lTGF p5IMU V\U[GL HF6SFZL DF8[ lGQ6F\TGM JFTF",F5
$	;%8[dAZ	vJGDCMt;JGL pHJ6L SZJL v!& ;%8[dAZ VF\TZZFQ8=LI VMhMG lNGGL pHJ6L SZJL v,]%T Y.  ZC[,F RS,L H[JF 51FLVMG[ ARFJJF DF8[ DF/F AGFJJFP
5	VMS8MAZ	vU|FD ;OF. SFI" v3G SRZFGF lGSF, DF8[ Sd5MQ8 BFTZGF BF0F T{IFZ SZJF vXF/F ;]XMEG vO8FS0F £FZF 5IF"JZ6G[ YTF\ G]SXFG V\U[GL HF6SFZL DF8[GM JFTF",F5
&	GJ[DAZ	vJG5|S'lT lNGGL pHJ6L SZJL vT],;LJG T{IFZ SZJ]\
*	0L;[dAZ	v.SMvS,A V\TU"T 5|`GD\RG]\ VFIMHG SZJ]\ v5IF"JZ6qJ'1FpK[Z VG[ ;\Z1F6 V\U[GF ;}+,[BGGL 5|J'lTG]\ VFIMHG vZFQ8=LI 5|N}QF6 V8SFJ lNGGL pHJ6L SZJL vGFTF, 5}J[" XF/F ;]XMEGG]\ VFIMHG SZJ]\
(	HFgI]VFZL	vV/l;IF A[gSGL 5|J'lTG]\ VFIMHG SZJ]\ v5T\UGL NMZLYL 51FLVMG[ YTF\ G]SXFG V\U[GL HF6SFZL DF8[GF JFTF",F5G]\ VFIMHG SZJ]\
)	O[A|]VFZL	v56"5MYL AGFJJL vVD'T5F6L AGFJJFGL 5|J'lT v5FGBZ  NZlDIFG BZ[, 5FGGM Sd5MQ8 BFTZGM BF0M T{IFZ SZJM
!_	DFR"	vDF8,F\ £FZF 85S l;\RF. 5wWlT T{IFZ SZL XF/FGF O},KM04hF0G[ 5F6L VF5L HF/JJF vJ'1FMGF ;}SF 5FG £FZF D<RL\U SZL O},vKM04hF0GF SIFZFDF\ E[H 8SFJL ZFBJFGL 5|J'lT vZ! DFR" lJ`J JGlNGGL pHJ6L SZJL vZZ DFR" lJ`J H, lNGGL pHJ6L SZJL vXF/FGF J'1FM 5Z 51FLVM DF8[ 5F6LGL jIJ:YF DF8[ S}\0F AF\WJFGL 5|J'lT

STD - 8 STUDENT SHUBHECHCHHA LETTER

‘‘  ni(At (vwi sm> cx&  ‘‘        ;FAZSF\9F lH<,F lX1F6 ;lDlT ;\RFl,T zL JZTM, 5|F XF?FF      TF,]SMov B[0A|ïF  lH<,Mov ;FAZSF\9F

c  X]E[rKF 5+ d

TFov $q5qZ_!#

 5|lT

 :G[CLql5|I WMZ6v( GF Z_!Zq!# GF AF/SM

 zL JZTM, 5|FPXF/F4B[0A|CDFP

                         TDFZF V6DM, VFIBFGF VF9 JQF" VF lJnF ;\S],DF\ VJGJF pt;JMGL pHJ6L4 ;FlCtI JT]"/G]\ ;H"G4 A],[8LG AM0"4 lJlJWTF ;EZ 5|FY"GF 5|J'l¿4 ;F\:S'lTS SFI"S|DM H[JL VUl6T ;FDFlHS VG[ X{1Fl6S 5|J'lTVMDF\ jIlTT SIF" K[P TDFZF VF ptS'Q8 SFI"G[ ;gDFGTF VD[ ;M{ VNdI pt;FCGL ,FU6L VG]EJLV[ KLV[P  

                         DF RFD]\0F VG[ DF ;Z:JTLGF ;FlGwIDF\ HIF\ ;CH EFJ pÛEJ[ T[JF VF lJnFWFDDF\ ;FNF.4 ;rRF. VG[ ;F,;TFGF ;ÛU]6MGM ;ZJF/M AGL ZCIF KMP TDFZFDF\ C\] VG[ DFZ\] E},L H. VF56[ VG[ VF56]\ DFGL ,[JFGL VFUJL VFJ0T V[ DFvAF5 VG[ zwW[I U]Z]HGMGF ;\:SFZMGM BHFGM AGL ZCL K[P

                      V\TDF\ TDFZF HLJGDF\ T\N]Z:TL VG[ ;FNUL J;JF8 SZ[ TYF X{1Fl6S SFZSLNL"DF\ p¿ZM¿Z 5|UlTGF lXBZ ;Z SZM T[JL 5ZD S'5F/] 5ZDFtDFG[ 5|FY"GF ;C X]E[rKFPPPPPPPPPP

                                           

                                                                   

                                                                     zL JZTM, 5|FPXF/F 5lZJFZ

                                                                                                   TF4B[0A|CDFP

STP METRIK MELO

:5[xI, 8=[GL\U 5|MU|FD V\TU"T D[8=LS D[/M

JZTM, ;LPVFZP;L

VC[JF,

                                  JZTM, S,:8ZGL AC[0LIFv! 5|FPXF/FDF\ TFP!5q#qZ_!# GF ZMH ;J" lX1FF VlEIFG ;FAZSF\9F £FZF :5[xI, 8=[GL\U 5|MU|FD V\TU"T D[8=LS D[/MG]\ VFIMHG SZJFDF\ VFjI]\ CT]\P H[DF\ ;DU| 5|J'l¿VMG[ A[ ;[XGDF\ JC\[RJFDF\ VFJLP 5|YD ;[XGDF\ lJlJW :8M, pEF SZJFDF\ VFjIF CTF VG[ ALHF ;[XGDF\ ;FD}lCS ZLT[ :5WF"VM VG[ ZDTMG]\ VFIMHG SZJFDF\ VFjI]\ CT]\P

                                  5|YD ;[XGDF\ GLR[ D]HAGF :8M, pEF SZJFDF\ VFjIF CTFPH[DF\ AF/SM 5|YD 5MTFGF GFDGL GM\W6L SZFJL4NZ[S :8M,GL D],FSFT ,[TF CTFP H[ :8M,GL D],FSFT ,[ T[DF\ HFT VG]EJ äFZF 5|J'l¿ SZTF CTFP VFD ZM8[XG D]HA D],FSFT ,. VF5[, GM\W6LJF/L SF5,LDF\ T[GL GM\W SZFJTF CTFP VF 5|J'l¿VM äFZF Ul6TGF lJlJW 5FIFGF bIF,M VG[ ;\S<5GFGL :5Q8TF Y.P

• ^     :8M,ov !  µ\RF. :8M,
• ^    :8M,ov Z  DOTDF\ JHG SZM :8M,
• ^    :8M,ov #  TM,DF5 :8M,
• ^    :8M,ov $  h05L U6TZL :8M,
• ^    :8M,ov 5  GF6F\ VM/B :8M,

                          ALHF ;[XGDF\ GLR[ D]HAGL ;FD}lCS ZLT[ :5WF"VM VG[ ZDTMG]\ VFIMHG SZJFDF\ VFJLP H[DF\ AF/SMG[ EF{lDlTS VFSFZM 5ZYL lJlJW lR+M NMZFJJFDF\ VFjIFP tIFZAFN V[S lDGL8GL ZDTMDF\ O]uUF O],FJJF4 lA:SL8 BFJF4 NMZ0F S}N4 ;DI U6JM JU[Z[ 5|J'l¿VM SZFJJFDF\ VFJLP K[<,[ Ul6TG[ ,UTF lJlJW ULTMDF\ ;\bIF7FG4:YFGlS\DT4EF{lDlTS VFSFZM4 GF6]\G]\ UFG SZFJFDF\ VFjI]\P      

• ^   EF{lDlTS VFSFZM £FZF lR+ NMZM
• ^   UFl6lTS ULTM
• ^   UFl6lTS ZDT

                    TM RF,M4 VF56[ XF/F ACFZGF VF GFGS0F AF/SMG[ GFGL GFGL 5|J'l¿VM SZFJLG[ ElJQIDF\ VFJGFZL DM8L ;D:IFVMGF lGZFSZ6 DF8[ ;1FD AGFJLV[PPPP

                            

STP METRIK MELO

                                  

Display Activity

Display Activity

108 In a School........

!_( VFJL XF/FDF\PPPPP

                                             SM9FZL 5\R s!)&$v&&f D]HA lX1FSG]\ SFI" AF/SGF 7FGDF\ JWFZM SZJFG[ AN,[ T[6[ D[/J[,F 7FGG[ HLJG p5IMUL4;DFH p5IMUL VG[ pt5FNS AGFJJFG]\ K[P

                          JZTM, S,:8ZGL AC[0LIFv! 5|FPXF/FDF\ TFPZ_qZqZ_!# GF ZMH HLJG  SF{X<I VFWFZLT AF/D[/FG]\ VFIMHG SZJFDF\ VFjI]\ CT]\P H[DF\ ;H"GFtDS  %F|J'lTVF[4 RF,F[ XLBLV[4 :jFHFU'lT q ;]XF[EG q :JrKTF4 C/JFXGL 5/F[4 5IF"JZ6G[  HF6F[vDF6F[  VG[ HF/JF[4JF\RGq,[BGqVJ,MSG4 ;FDFgI 7FG VG[ ;D:IF pS[,4 ;D}C HLJG VG[ AF, 5|NX"G H[JF lJEFUMDF\ H]NL H]NL  5|J'l¿VM SZFJJFDF\ VFJL CTLP

                    VF HLJG SF{X<I VFWFZLT AF/D[/FG]\ S[gN=lAN]\ !_( .DZHg;L JFG CTLP 0F"PS'6F, 58[, VG[ 5FI,M8 .dTLIFh DG;]ZL £FZF SM,;[g8Z4 H]NF H]NF VS:DFT4 5|FYlDS ;FZJFZ4;FWGM4;]lJWFVM45|M;[;GL lJ:T'T ;DH VF5LP

                          TM RF,M4 VF56L XF/FGF GFGS0F AF/SMG[ GFGL GFGL 5|J'l¿VM SZFJLG[ ElJQIDF\ VFJGFZL DM8L ;D:IFVMGF lGZFSZ6 DF8[ ;1FD AGFJLV[PPPP

                         

Human Analyses

hL\UF 5|J'l¿

                     NlZIFDF\ hL\UF GFDG]\ 5|F6L CMI K[P T[\ hL\UFG[ lJN[XLVM ,[JF VFjIFP T[GF 5L50[ 5L50F EZLG[ CM0LDF\ ,. HTF CTFP V[S 5L50FG]\ -F\S6 B}<,]\ CT]\P T[GL CM0LDF\ A[9[, lJN[XLV[ Sæ]\ S[ hL\UF[ ACFZ GLS/L HX[ TM m tIFZ[ EFZTLI[ HJFA VF%IM4 hL\UF[ ACFZ GLS/JF 5|ItG SZX[ TM ALHM hL\UF[ T[G[ 5FKM B[RX[4 T[G[ ACFZ GLS/JF GlC N[PPP

VF56[ VFJL hL\UFGL 5|J'l¿ KM0JFGL K[P

                         lJQ6]\ EUJFG[ JQFM"YL V[S ;MG[ZL 5LK]\ GLR[ GFbI]\ K[P 56 Ô[ 5LK]\ V[S DF6; 5F;[ VFJ[ TM T[ O\]S DFZL T[GL AFH]DF\ A[9[, ALÔ DF6; 5Z HJF N[ K[P CJ[ VF ALÔ[ DF6; J/L 5LKFG[ O]\S DFZL p5ZG[ p5Z H ZFB[ K[P VFD CH] ;]WL O]\S DFZL DFZLG[ 5LK]\ p5Z H K[PPP   

VF56[ O]\S DFZJFGL VF 5|J'l¿ A\W SZJFGL H~Z K[P

                      VF H 5|DF6[ .QIF" DG]QIGM X+] K[P .QIF"YL DG]QIG]\ HLJG W]W/]\ AGL ÔI K[P VF .QIF"GF SFZ6[ H VF56F N[XG[ VFhFN YI[ VF8 VF8,F JQFM" YIF4 5Z\T] VF56[ BZ[BZ :JT\+ KLV[ BZF m VFYL H VF56F N[XGL 5lZl:YlT EFZT lJ~â  .\l0IF H[JL Y. K[P

Krushi Vigyan Kendra

V[S D],FSFT lJX[PPP

                                       

                                   ;J" lX1FF VlEIFG ;FAZSF\9F V\TU"T V[GP5LP.PHLP.PV[, IMHGF VgJI[ JZTM, ;LPVFP;L S1FFGL V[1F5MhZ lJhL8G]\ VFIMHG TFP#!q!q Z_!# GF ZMH SZJFDF\ VFjI]\P H[DF\ B[0A|ïF TF,]SFGF lJlJW :Y/M H[JF S[ V\AFHL D\lNZ4 TF,]SF 5]:TSF,I4 HGZ,sl;JL,f CM:5L8,4 5M,L; :8[XG4 S'lQF lJ7FG S[gN=4 Z[,J[ :8[XG4 ;FAZSF\9F A[\S4 V[;PALPVF. ATM4 A|ïFHL D\lNZ4 E'U] klQF D\lNZ JU[Z[GL D],FSFT ,[JFDF\ VFJLP H[ 5{SL S'lQF lJ7FG S[gN=GL D],FSFT 5KL SgIFVMGF RC[ZF 5Z S\.S GJ]\ XLbIFGM VFG\N CTMP

                                       ;FAZSF\9F lH<,FDF\ S'lQF lJQFIS ;,FC VG[ DFU"NX"G VF5TF\ V[JF S'lQF lJ7FG S[gN=GL IMHGFVM4 ;\RF,G4 5|J'l¿VM4 SFDULZL lJX[GL DFlCTL lJQFI lGQ6F\T s;:I lJ7FGf 0F"PS[PH[PlJCM,[ VF5LP H[DF\  S'lQF lJ7FG S[gN=G]\ ;\RF,G NF\TLJF0F S'lQF I]lGJl;"8L £FZF YFI K[P H[ V\TU"T S5F; VG[ DSF. ;\XMWG 5[8F S[gN=4 S'lQF XF/F4 VFtDF 5|MH[S84G[XG, CM8L"S<RZ DLXG4 OFD"; 8[SGM,MHL ;[g8Z H[JL IMHGFVM SFI"ZT K[P VF  S[gN=GL SFDULZL V\U[ ;DH VF5TF\ 0F"PS[PH[PlJCM, ;FC[AzLV[ H{lJS lGI\+6M4 O]NF\ pt5l¿4 J{7FlGS B[TL4 pt5FNG 1FDTF4 ;]WFZ[, HFTM4 ;\XMWGM4 S'lQF lJQFIS 5|MH[S8M4 GJLG 5wWlTVMGL RRF" SZLP K[<,[ SgIFVM £FZF 5|`GM¿ZL SZJFDF\ VFJLP

                                    lX1F6 5|lS|IF NZdIFG VFJL D],FSFTMYL H AF/SMGL BMHsDiscovryf 5C[,sIntiativef VG[ lH7F;F sCuriosityf J'l¿G[ 5MQF6 D/L ZC[ K[P

                                                                                                         lN,L5 VFZP58[,

                                                                                                  ;LPVFZP;L SMPJZTM,